Sık sorulan sorular

Prof. Dr. Hatice Karaman, Kayseri Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Patoloji Kliniğinde görev yapar. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kayseri Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Başkanıdır ve kliniğin eğitim ile idari sorumluluğunu yürütür.

Patoloji uzmanı, biyopsi veya ameliyatla alınan doku ve hücreleri inceleyerek hastalığın niteliğini belirler. Mikroskop bulgularını gerekli laboratuvar testleriyle birleştirir; tanıyı ve tedavi kararlarında kullanılabilecek özellikleri patoloji raporunda açıklar.

Biyopsi, tanı amacıyla vücuttan hücre veya doku örneği alınmasıdır; iğne, endoskopi ya da cerrahi yöntemlerle yapılabilir. Alınan örnek patoloji laboratuvarında incelenir. Örnek alma işlemi ile dokunun değerlendirilmesi, tanı sürecinin birbirini tamamlayan aşamalarıdır.

Histolojik inceleme, dokudaki hücreleri ve bu hücrelerin yerleşimini birlikte değerlendirir. Sitoloji ise sürüntü, iğneyle alınan örnek veya vücut sıvısı gibi materyallerdeki hücrelere odaklanır. Hangi incelemenin gerektiği, örneğin alındığı bölgeye ve araştırılan klinik soruya göre belirlenir.

Örnek önce kayıt altına alınır ve gözle değerlendirilir. Laboratuvar hazırlığından sonra dokudan ince kesitler alınarak cam lamlar üzerinde boyanır ve mikroskopta incelenir. Gerektiğinde özel boyalar veya ek testler kullanılır; bulgular patoloji raporunda bir araya getirilir.

İmmünohistokimya, dokudaki belirli hücresel işaretleri antikorlar yardımıyla görünür hale getiren bir laboratuvar yöntemidir. Benzer görünen hastalıkları veya tümör türlerini ayırt etmeye yardımcı olabilir. Sonuç, dokunun mikroskobik görünümü ve diğer bulgularla birlikte yorumlanır.

Moleküler patoloji, hastalığı tanımlamak veya tümörün özelliklerini daha ayrıntılı belirlemek için genetik değişiklikleri ve diğer biyolojik işaretleri araştırır. Bazı sonuçlar tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesine katkı sağlar. İstenen test, hastalığın türüne, mevcut örneğe ve klinik ihtiyaca göre seçilir.

HER2, özellikle meme kanserinin değerlendirilmesinde kullanılan bir biyolojik işarettir. İmmünohistokimya HER2 proteinini, SISH ise hücrelerde HER2 geninin kopya sayısını araştıran bir in situ hibridizasyon yöntemini ifade eder. Bu bulgular, uygun tedavinin planlanmasında diğer tümör özellikleriyle birlikte değerlendirilir.

İkinci değerlendirmede ilk patoloji raporu ile örneğe ait cam lamlar ve gerektiğinde parafin bloklar istenebilir. Önce değerlendirmeyi yapacak kurumla görüşülerek hangi materyallerin gerekli olduğu öğrenilir. Materyallerin temini ve kurumlar arasındaki aktarım süreci, ilgili patoloji birimleriyle koordine edilir.

Raporun tamamlanma süresi, örneğin özelliklerine ve gerekli incelemelere göre değişir. Özel boyalar, moleküler testler veya ek değerlendirmeler ayrı aşamalar gerektirebilir. Beklenen sonuç tarihini ilgili laboratuvardan öğrenebilir; raporda henüz tamamlanmamış testler varsa bunları takip eden hekiminizle görüşebilirsiniz.

Raporda kimlik ve örnek bilgileri, gözle görülen özellikler, mikroskobik bulgular ve tanı yer alabilir. Kanser saptandığında tümörün türü, derecesi veya cerrahi sınırlar gibi ek bilgiler de bulunabilir. Raporun hangi bulgularının tedaviyi etkilediğini takip eden hekiminizle birlikte değerlendirebilirsiniz.

Patoloji raporu, tanının ve hastalığın özelliklerinin anlaşılmasında temel bir kaynaktır. Tedavi planlanırken bu bilgi; muayene, görüntüleme, hastalığın yaygınlığı ve diğer testlerle birlikte değerlendirilir. Böylece patoloji bulguları, hastayı takip eden klinik ekibin kararlarına katkı sağlar.